کمیته ملی مبارزه با شکوفایی جلبکی مضر | Iranian National Harmful Algal Bloom Defense Committee

 
 به دلیل احتمال وقوع شکوفایی جلبکی وکاهش میزان تراکم کلروفیل a در آبهای استان هرمزگان ،گشتهای دریایی در آبهای ساحلی شهر بندرعباس و اطراف جزیره هرمز و همچنین آبهای شرق استان هرمزگان توسط کارشناسان پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان صورت پذیرفت.
 
در خصوص احتمال وقوع شکوفایی جلبکی تصاویر ماهواره ای از تاریخ ۱۰ دسامبر تا ۲۲ دسامبر ۲۰۱۴ حکایت از وجود توده ای متراکم از کلروفیل a در ساحل شمال غربی دریای عمان ( محدوده فجیره- خورفکان تا مسندم) داشت. از طرفی هسته کوچک ولی پر تراکمی از کلروفیل در سواحل ایران در منطقه کوهستک تا کرگان نیز روئیت گردیده بود که در نزدیکی منطقه ساحلی قرار داشت. تراکم این هسته تقریبا دو برابر منطقه عمان و از نظر وسعت بسیار محدود بود. همچنین توده دیگری نیز در آبهای محدوده کوه مبارک- بونجی روئیت گردید که از نظر تراکم و پراکنش نسبت به دو هسته یادشده فوق ضعیف تر براورد گردید.
با توجه به اهمیت موضوع و نیاز به جمع آوری اطلاعات میدانی ، کارشناسان پژوهشکده اکولوژی گشت های تحقیقاتی خود را به منظور نمونه برداری از آبهای ساحلی استان هرمزگان آغاز نمودند. گشتهای دریایی در آبهای ساحلی شهر بندرعباس و اطراف جزیره هرمز و آبهای شرق استان هرمزگان صورت پذیرفت. نتایج آزمایشگاهی نشان می دهد که لکه های سبز مشاهده شده و ایجاد رنگ سبز در سطح آب ناشی از شکوفایی جنس Noctiluca همزیست با ریز جلبک دیگر از Prasinophyceae میباشد. این جنس میتواند سبب ایجاد رنگ قرمز و سبز در سطح اب شود. همزیست بودن نوکتلی کا با Prasinophyceae سبب ایجاد رنگ سبز در سطح اب دریا میشود ((Green Tide. این جنس دارای خصلت نور زایی در شب میباشد ( افراد محلی وجود نور در سطح دریا را گزارش میکردند) . تراکم های ثبت شده در محدوده جزیره هرمز بین ۸۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰۰ سلول در لیتر ثبت شد، در حالیکه در منطقه شرق ( ناحیه سیریک تا تیاب) اثری از دینوفلاژله رویت نشد که مرتبط با جابجایی و شکست تراکم های جلبکی در اثر وجود بادهای محلی در روز نمونه بردای می شد.
بر اساس پایش روزانه داده های حاصل از تصاویر ماهواره ای و پیگیری روند تغییرات تراکم و گسترش کلروفیل a در منطقه شمال غرب دریای عمان تا تنگه هرمز، شاهد کاهش میزان تراکم کلروفیلa در نقاط و هسته های پرتراکم روئیت شده در منطقه می باشیم. با مقایسه تصاویر مورخه۲۰۱۴/۱۲/۱۹, ۲۰۱۴/۱۲/۲۶و ۲۰۱۴/۱۲/۲۸ می توان اظهار داشت:
  1. تراکم مربوط به منطقه سیریک –بونجی-کوهمبارک به شدت کاهش یافته و به سطح طبیعی خود رسیده است.
  2. همچنین گستره و تراکم کلروفیل a در منطقه فجیره-مسندم نیز کاهش یافته و طبق پیش بینی های قبلی وارد گرداب چرخشی (eddy) شده و درحال تحلیل می باشد.
  3. تراکم کلروفیل a نیز در منطقه تنگه هرمز (جزیره هرمز-جزیره لارک) نیز تا حدودی کاهش یافته است، اما به نظر می رسد توده مذکور کاملا به جزیره هرمز نزدیک شده است و احتمالا در صورت ادامه روند حرکت ( در صورت از بین نرفتن توده مذکور) ممکن است وارد محدوده آبهای شهر بندر عباس گردد.
شکل۱. تراکم و گستره کلروفیلa در مورخه ۲۰۱۴/۱۲/۱۹
شکل۲. تراکم و گستره کلروفیلa در مورخه ۲۰۱۴/۱۲/۱۹
شکل۳. تراکم و گستره کلروفیلa در مورخه ۲۰۱۴/۱۲/۲۸